|
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu;
İnsanlık topluluğunun bütün
bireyleriyle kuruluşlarının bu Bildirgeyi her zaman göz
önünde tutarak eğitim ve öğretim yoluyla bu hak ve
özgürlüklere saygıyı geliştirmeye, giderek artan ulusal
ve uluslararası önlemlerle gerek üye devletlerin
halkları ve gerekse bu devletlerin yönetimi altındaki
ülkeler halkları arasında bu hakların dünyaca etkin
olarak tanınmasını ve uygulanmasını sağlamaya çaba
göstermeleri amacıyla tüm halklar ve uluslar için ortak
ideal ölçüleri belirleyen bu
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini ilan eder.
Madde 1- Bütün insanlar özgür,
onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana
sahiptirler, birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla
davranmalıdırlar.
Madde 2- Herkes, ırk, renk,
cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal
veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka
bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan
bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir.
Ayrıca, ister bağımsız olsun, ister vesayet altında veya
özerk olmayan ya da başka bir egemenlik kısıtlamasına
bağlı ülke yurttaşı olsun, bir kimse hakkında, uyruğunda
bulunduğu devlet veya ülkenin siyasal, hukuksal veya
uluslararası statüsü bakımından hiçbir ayrım
gözetilmeyecektir.
Madde 3 -Yaşamak, özgürlük ve
kişi güvenliği herkesin hakkıdır.
Madde 4- Hiç kimse kölelik
veya kulluk altında bulundurulamaz, kölelik ve köle
ticareti her türlü biçimde yasaktır.
Madde 5- Hiç kimseye işkence
yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı
davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez.
Madde 6- Herkesin, her nerede
olursa olsun, hukuksal kişiliğinin tanınması hakkı
vardır.
Madde 7- Herkes yasa önünde
eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın korunmasından
eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir. Herkesin bu
Bildirgeye aykırı her türlü ayrım gözetici işleme karşı
ve böyle işlemler için yapılacak her türlü kışkırtmaya
karşı eşit korunma hakkı vardır.
Madde 8- Herkesin anayasa yada
yasayla tanınmış temel haklarını çiğneyen eylemlere
karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı
yoluna başvurma hakkı vardır.
Madde 9- Hiç kimse keyfi
olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün edilemez.
Madde 10- Herkesin, hak ve
yükümlülükleri belirlenirken ve kendisine bir suç
yüklenirken, tam bir şekilde davasının bağımsız ve
tarafsız bir mahkeme tarafından hakça ve açık olarak
görülmesini istemeye hakkı vardır.
Madde 11
1. Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için
gerekli olan tüm güvencelerin tanındığı açık bir
yargılama sonunda, yasaya göre suçlu olduğu
saptanmadıkça, suçsuz sayılır.
2. Hiç kimse işlendiği sırada ulusal
yada uluslararası hukuka göre bir suç oluşturmayan
herhangi bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu sayılamaz.
Kimseye suçun işlendiği sırada uygulanabilecek olan
cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
Madde 12- Kimsenin özel
yaşamına, ailesine konutuna ya da haberleşmesine keyfi
olarak karışılamaz, şeref ve adına saldırılamaz.
Herkesin bu gibi karışma ve
saldırılara karşı yasa tarafından korunmaya hakkı
vardır.
Madde 13
1. Herkesin bir devletin toprakları üzerinde serbestçe
dolaşma ve oturma hakkı vardır.
2. Herkes , kendi ülkesi de dahil
olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak ve ülkesine
yeniden dönmek hakkına sahiptir.
Madde 14
1. Herkesin zulüm altında başka ülkelere sığınma ve
sığınma olanaklarından yararlanma hakkı vardır.
2. Gerçekten siyasal nitelik
taşımayan suçlardan veya Birleşmiş Milletlerin amaç ve
ülkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma durumunda
bu haktan yararlanılamaz.
Madde 15
1. Herkesin bir yurttaşlığa hakkı vardır.
2. Hiç kimse keyfi olarak
yurttaşlığından veya yurttaşlığını değiştirme hakkından
yoksun bırakılamaz.
Madde 16
1. Yetişkin her erkeğin ve kadının, ırk, yurttaşlık veya
din bakımlarından herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın
evlenme ve aile kurmaya hakkı vardır.
2. Evlenme sözleşmesi, ancak
evleneceklerin özgür ve tam iradeleriyle yapılır.
3. Aile, toplumun, doğal ve temel
unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunur.
Madde 17
1. Herkesin tek başına veya başkalarıyla ortaklaşa
mülkiyet hakkı vardır.
2. Hiç kimse keyfi olarak
mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.
Madde 18- Herkesin düşünce,
vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır.
Bu hak, din veya topluca, açık olarak
ya da özel biçimde öğrenim, uygulama, ibadet ve dinsel
törenlerle açığa vurma özgürlüğünü içerir.
Madde 19- Herkesin düşünce ve
anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak düşüncelerinden
dolayı rahatsız edilmemek, ülke sınırları söz konusu
olmaksızın, bilgi ve düşünceleri her yoldan araştırmak,
elde etmek ve yaymak hakkını gerekli kılar.
Madde 20
1. Herkesin silahsız ve saldırısız toplanma, dernek
kurma ve derneğe katılma özgürlüğü vardır.
2. Hiç kimse bir derneğe girmeye
zorlanamaz.
Madde 21
1. Herkes, doğrudan veya serbestçe seçilmiş temsilciler
aracılığı ile ülkesinin yönetimine katılma hakkına
sahiptir.
2. Herkesin ülkesinin kamu
hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkı vardır.
3. Halkın iradesi hükümet
otoritesinin temelidir. Bu irade, gizli veya serbestliği
sağlayacak benzeri bir yöntemle genel ve eşit oy verme
yoluyla yapılacak ve belirli aralıklarla tekrarlanacak
dürüst seçimlerle belirlenir.
Madde 22- Herkesin, toplumun
bir üyesi olarak, sosyal güvenliğe hakkı vardır. Ulusal
çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve her
devletin örgütlenmesine ve kaynaklarına göre, herkes
onur ve kişiliğinin serbestçe gelişim için gerekli olan
ekonomik, sosyal ve kültürel haklarının
gerçekleştirilmesi hakkına sahiptir.
Madde 23
1. Herkesin çalışma, işini serbestçe seçme, adaletli ve
elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma
hakkı vardır.
2. Herkesin, herhangi bir ayrım
gözetmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.+
3. Herkesin kendisi ve ailesi için
insan onuruna yaraşır ve gerekirse her türlü sosyal
koruma önlemleriyle desteklenmiş bir yaşam sağlayacak
adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin çıkarını korumak için
sendika kurma veya sendikaya üye olma hakkı vardır.
Madde 24- Herkesin dinlenmeye,
eğlenmeye, özellikle çalışma süresinin makul ölçüde
sınırlandırılmasına ve belirli dönemlerde ücretli izne
çıkmaya hakkı vardır.
Madde 25
1. Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı
için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır.
Herkes, işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık
ve kendi iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim
sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir.
2. Anaların ve çocukların özel bakım
ve yardım görme hakları vardır.
Bütün çocuklar, evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş
olsunlar, aynı sosyal güvenceden yararlanırlar.
Madde 26
1. Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından
ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim
zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır.
Yüksek öğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir
eşitlikle açık olmalıdır.
2. Eğitim insan kişiliğini tam
geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere
saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün
uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış,
hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin
barışı koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.
3. Çocuklara verilecek eğitimin
türünü seçmek, öncelikle ana ve babanın hakkıdır.
Madde 27
1. Herkes toplumun kültürel yaşamına serbestçe katılma,
güzel sanatlardan yararlanma, bilimsel gelişmeye katılma
ve bundan yararlanma hakkına sahiptir.
2. Herkesin yaratıcısı olduğu bilim,
edebiyat ve sanat ürünlerinden doğan maddi ve manevi
çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.
Madde 28- Herkesin bu
Bildirgede öngörülen hak ve özgürlüklerin gerçekleşeceği
bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır.
Madde 29
1. Herkesin, kişiliğinin serbestçe ve tam gelişmesine
olanak veren topluma karşı ödevleri vardır.
2. Herkes haklarını kullanırken ve
özgürlüklerinden yararlanırken, başkalarının hak ve
özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı
gösterilmesinin sağlanması ve demokratik bir toplumda
genel ahlak ve kamu düzeniyle genel refahın gereklerinin
karşılanması amacıyla yalnız yasayla belirlenmiş
sınırlamalara bağlı olur.
3. Bu hak ve özgürlükler hiçbir
koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı
olarak kullanılamaz.
Madde 30- Bu bildirgenin
hiçbir kuralı, herhangi bir devlet, topluluk veya
kişiye, burada açıklanan hak ve özgürlüklerden herhangi
birinin yok edilmesini amaçlayan bir girişimde veya
eylemde bulunma hakkını verir biçimde yorumlanamaz.
|
